Trung Quốc đang đặt mục tiêu thiết lập các trung tâm dữ liệu AI với công suất lên tới gigawatt trên quỹ đạo Trái Đất, một bước đi chiến lược không chỉ nhằm tối ưu hóa năng lực điện toán mà còn trực tiếp tạo ra thách thức cạnh tranh mang tính đối đầu với các tập đoàn công nghệ hàng đầu từ Mỹ, tiêu biểu là SpaceX của Elon Musk.

Theo những thông tin từ Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), Tập đoàn Công nghệ và Khoa học Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) đã cam kết triển khai lộ trình "xây dựng hạ tầng kỹ thuật số thông minh công suất gigawatt ngoài không gian" trong giai đoạn 5 năm tới. Các trung tâm dữ liệu thế hệ mới này dự kiến sẽ tích hợp toàn diện năng lực điện toán đám mây, điện toán biên và các hệ thống thiết bị đầu cuối. Điểm cốt lõi của kế hoạch là sự hội tụ sâu sắc giữa sức mạnh tính toán, khả năng lưu trữ và băng thông truyền tải tốc độ cao, cho phép xử lý các luồng dữ liệu khổng lồ từ mặt đất một cách tối ưu. Đây là chủ đề đang thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng AI và các chuyên gia công nghệ toàn cầu về tính khả thi của việc chuyển dịch hạ tầng số lên quỹ đạo.

Trung Quốc muốn xây trung tâm dữ liệu AI ngoài vũ trụ
Thích
0 ● 16 lượt xem

Hãng tin Reuters nhận định rằng động thái của Bắc Kinh đang tạo ra áp lực cạnh tranh trực tiếp lên kế hoạch của Elon Musk. SpaceX, công ty hàng không vũ trụ Mỹ, hiện đang cân nhắc sử dụng nguồn vốn từ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) dự kiến trị giá 25 tỷ USD để phát triển các trung tâm dữ liệu AI trên không gian. Mục tiêu của Musk là giải quyết những hạn chế về quỹ đất và gánh nặng năng lượng tại Trái Đất. Tại các diễn đàn AI và sự kiện kinh tế lớn như Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, tỷ phú này khẳng định SpaceX sẽ phóng các trung tâm dữ liệu AI chạy bằng năng lượng mặt trời lên không gian trong vòng 2 đến 3 năm tới. Ông cho rằng đây là môi trường có chi phí vận hành thấp nhất cho trí tuệ nhân tạo, bởi các tấm pin mặt trời ngoài quỹ đạo có khả năng tạo ra lượng điện năng gấp 5 lần so với các cơ sở đặt dưới mặt đất.

Sự tương đồng trong tầm nhìn giữa hai cường quốc công nghệ ngày càng rõ nét. Theo tài liệu chính sách của CASC, Trung Quốc dự định chuyển toàn bộ "gánh nặng" năng lượng của việc vận hành AI lên quỹ đạo, sử dụng các trung tâm điện mặt trời công suất gigawatt để hình thành một "Đám mây không gian" quy mô công nghiệp vào năm 2030. Việc tích hợp điện mặt trời vũ trụ với điện toán AI đã được xác định là mục tiêu chiến lược trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc (giai đoạn 2026-2030).

Trong một diễn biến liên quan, Elon Musk cũng được cho là đang chuẩn bị hợp nhất SpaceX vào các thực thể công nghệ khác như xAI hoặc hãng xe Tesla. Theo Reuters, SpaceX có thể sáp nhập vào xAI trước khi tiến hành IPO, nhằm quy tụ các sản phẩm cốt lõi như chatbot Grok, mạng xã hội AI (X), hệ thống vệ tinh Starlink và tên lửa đẩy về dưới một tập đoàn duy nhất. Sự hợp nhất này được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực cộng hưởng mạnh mẽ cho kế hoạch xây dựng hạ tầng dữ liệu ngoài không gian.

Bên cạnh SpaceX, công ty Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos cũng đang âm thầm phát triển công nghệ cho các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo. Bezos dự báo rằng các cơ sở này có thể "đánh bại" các trung tâm dữ liệu truyền thống tại mặt đất về mặt kinh tế trong vòng 10-20 năm tới. Lợi thế nằm ở việc khai thác nguồn năng lượng mặt trời liên tục và khả năng tỏa nhiệt trực tiếp vào môi trường chân không của không gian, thay vì tốn kém cho các hệ thống làm mát phức tạp như hiện nay.

Về mặt kỹ thuật, một trung tâm dữ liệu không gian có thể bao gồm mạng lưới hàng nghìn vệ tinh kết nối chặt chẽ để xử lý nhu cầu tính toán khổng lồ của các mô hình ngôn ngữ lớn như Grok hay ChatGPT. Việc đặt các hệ thống này phía trên khí quyển giúp loại bỏ các rào cản về làm mát vốn chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận hành tại mặt đất.

Dù tiềm năng là rất lớn, các chuyên gia vẫn đưa ra những cảnh báo về lộ trình thương mại hóa. Những rủi ro từ rác vũ trụ, bức xạ mặt trời khắc nghiệt, thách thức trong việc bảo trì và chi phí phóng vệ tinh vẫn là những bài toán khó cần lời giải. Ngân hàng Deutsche Bank dự báo rằng những đợt triển khai quy mô nhỏ đầu tiên có thể diễn ra vào năm 2027-2028 để thử nghiệm công nghệ. Nếu vượt qua giai đoạn này, các hệ thống hạ tầng điện toán không gian quy mô lớn dự kiến sẽ định hình lại bộ mặt ngành công nghệ vào những năm 2030, khẳng định lý do tại sao Trung Quốc muốn xây trung tâm dữ liệu AI ngoài vũ trụ để dẫn đầu kỷ nguyên số mới.

Trước đó SpaceX xin phóng một triệu vệ tinh làm trung tâm dữ liệu AI, đây là cuộc chạy đua trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian. Đây là cuộc chạy đua mà hầu hết giới công nghệ đang theo dõi từng bước đi của các cường quốc và tập đoàn lớn hàng đầu thế giới.

Theo Reuters, CCTV